Hoe kun je te veel betaalde Spaanse erfbelasting terugvorderen?

Terugvordering te veel betaalde Spaanse erfbelasting

Per 1 januari 2015 is in Spanje de ongelijke behandeling van erfgenamen op grond van hun woonplaats opgeheven. Net zoals residente erfgenamen, kunnen ook erfgenamen die geen resident in Spanje zijn per 1 januari 2015 een beroep doen op het belastingregime van de Comunidad Autónoma waartoe de nalatenschap van de overledene behoort.
Dit betekent dat in de nieuwe situatie voor niet-residente erfgenamen vaak veel gunstiger erfbelastingcondities gelden dan in de jaren daarvoor, omdat de vrijstellingen en kortingen voor erfgenamen in een Comunidad Autónoma aanzienlijk zijn. Dat betekent echter ook dat niet-residente erfgenamen die vóór 1 januari 2015 aangifte erfbelasting hebben gedaan, onderworpen zijn geweest aan de hoge landelijke tarieven, waardoor zij waarschijnlijk te veel erfbelasting hebben betaald.
Aangezien Spanje in gebreke is gebleven bij het toepassen van Europese regelgeving, bestaat er voor deze groep niet-residente erfgenamen de mogelijkheid om onder voorwaarden de te veel betaalde erfbelasting terug te vorderen.
Allereerst bestaat er een herzieningstermijn van 4 jaar die ingaat op de datum dat de erfbelasting is betaald. Erfgenamen die bijvoorbeeld op 1 mei 2014 de toen verschuldigde erfbelasting hebben betaald, kunnen tot 1 mei 2018 de ingediende aangifte erfbelasting intrekken en een nieuwe aangifte indienen volgens de normen van de betreffende Comunidad Autónoma. Het verschil tussen de reeds betaalde erfbelasting en de nieuw verschuldigde erfbelasting kan worden teruggevorderd.
Daarnaast bestaat er nog een kans dat aanslagen van oudere datum in aanmerking komen voor restitutie van te veel betaalde erfbelasting. De juridische tweestrijd over de ongelijke behandeling van residente en niet-residente erfgenamen dateert van 2007, toen de Europese Commissie Spanje erop heeft gewezen dat het toegepaste onderscheid in strijd was met de Europese regelgeving. Aangezien de Spaanse fiscus dit voorschrift ten onrechte niet heeft gevolgd, komen erfbelastingaanslagen vanaf 2007 wellicht eveneens voor herziening in aanmerking.

Indien u van mening bent dat bovenstaande situatie op u van toepassing is en u in aanmerking denkt te komen voor restitutie van te veel betaalde erfbelasting, neemt u dan contact op met Su Casa Servicebureau.

Kan ik een executeur-testamentair benoemen voor mijn Spaanse nalatenschap?

De professionele executeur-testamentair en uw Spaanse nalatenschap

In augustus 2015 is de nieuwe Europese erfrechtverordening van kracht geworden. Voor Nederlandse erflaters en erfgenamen van een Spaanse nalatenschap betekent deze harmonisatie een belangrijke verbetering van hun rechtspositie. Toch wil dit niet zeggen dat voor hen nu alle Spaanse erfrechtelijke perikelen voorgoed tot het verleden behoren. De Europese verordening regelt weliswaar het nieuwe erfrecht, maar daarmee is de fiscale afhandeling van nalatenschappen nog lang niet eenduidig geregeld. En juist deze fiscale afwikkeling van een nalatenschap leidt in de praktijk vaak tot onvoorziene problemen. Zo is in Spanje iedere Comunidad Autónoma (provincie) fiscaal autonoom en dat betekent dat in de ene Comunidad in fiscaal opzicht anders met erfrechtzaken wordt omgegaan dan in de andere. In de praktijk kan deze fiscale ongelijkheid de afhandeling van een Spaanse nalatenschap behoorlijk frustreren en kan het voor de nabestaanden tot grote teleurstellingen leiden. De beste manier voor de erflater om deze problemen te voorkomen is natuurlijk om het testament dusdanig op te stellen dat de nabestaanden in de toekomst niet voor onaangename verrassingen komen te staan. Maar dat is gemakkelijk gezegd. Want waar moet op gelet worden? Welke afwijkende fiscale regelgeving geldt in de betreffende Comunidad? Hoe kan in een testament het beste op deze afwijkende regelgeving geanticipeerd worden? En hoe kan ervoor gezorgd worden dat de langstlevende partner juridisch goed beschermd achterblijft? Dat betekent dat de erflater er verstandig aan doet om op tijd de nodige voorzorgsmaatregelen te nemen.
Een manier om ervoor te zorgen dat een nalatenschap zowel erfrechtelijk als fiscaal adequaat afgehandeld wordt, is het bij leven in het testament benoemen van een executeur-testamentair. Een erflater is vrij om naar eigen keuze een executeur in zijn testament te benoemen. Dit kan een familielid of kennis zijn, maar het is ook mogelijk om hiervoor een beroep te doen op een professionele executeur-testamentair. Van deze mogelijkheid wordt de laatste jaren om verschillende redenen steeds vaker gebruik gemaakt.
Een belangrijke reden kan zijn dat een erflater zijn nabestaanden veel tijd en hoofdbrekens wil besparen door een professionele executeur aan te wijzen die de afhandeling voor zijn rekening neemt. Meestal voorkomt dit ook dat er conflicten tussen de erfgenamen ontstaan tijdens de afwikkeling van de erfenis. Daarnaast komt het steeds vaker voor dat tot de nabestaanden ook stiefkinderen behoren, waardoor de fiscale afwikkeling van een nalatenschap een stuk gecompliceerder wordt. Verder vindt een groeiend aantal alleenstaanden het een geruststellend idee dat de afhandeling van hun nalatenschap te zijner tijd professioneel en volledig naar hun wensen zal worden uitgevoerd.
Daarnaast is het mogelijk dat testamentair een professionele executeur wordt aangewezen voor specifieke delen van een nalatenschap, bijvoorbeeld bezittingen die onderhevig zijn aan de Spaanse erfbelasting zoals een Spaanse woning. Deze toegevoegde executeur kan in overleg met de erflater het testament tijdig laten aanpassen aan de vereiste Spaanse regionale regelgeving en na overlijden van de erflater de erfgenamen begeleiden bij de fiscale afwikkeling van de Spaanse nalatenschap. De toegevoegde executeur weet waar de fiscale Spaanse voetangels zitten en dat kan tienduizenden euro’s aan erfbelasting in Spanje schelen!

SU CASA Servicebureau is al zo’n 30 jaar actief op het gebied van het Spaanse erfrecht en is reeds door verschillende Nederlandse cliënten testamentair aangesteld als executeur-testamentair voor de afwikkeling van de Spaanse nalatenschap.

Worden stiefkinderen en eigen kinderen voor de Spaanse erfbelasting gelijk behandeld?

Spaanse erfbelasting stiefkinderen en eigen kinderen

Het Nederlandse erfrecht biedt ouders via een langstlevende-testament de mogelijkheid om de eigen kinderen en de eventuele stiefkinderen dezelfde juridische èn fiscale erfrechten toe te kennen. Als het gaat om de fiscale afhandeling van de erfenis, kan het stiefkind in Nederland op dezelfde ruime vrijstellingen en kortingen rekenen als het eigen kind.
In Spanje ligt dit echter anders. Volgens het Spaanse erfrecht bestaat er tussen stiefouder en stiefkind geen familiaire band en geldt er daarom voor stiefkinderen geen recht op de vrijstellingen en kortingen die wel van toepassing zijn in ouder-kindrelaties. In de praktijk zal een stiefkind daarom groot fiscaal nadeel ondervinden bij de afwikkeling van de erfenis van een stiefouder.
Toch bestaan er voor de erflater mogelijkheden om dit fiscale nadeel voor het stiefkind te voorkomen. De oplossing is niet het opmaken van een regulier langstlevende-testament naar Nederlands model, zoals vaak ten onrechte wordt gedacht. Er is een (legale) constructie nodig die ervoor zorgt dat de afwikkeling van de nalatenschap voor het stiefkind fiscaal hetzelfde uitpakt als voor het eigen kind.
Nederlanders met bezittingen in Spanje (resident of geen resident) doen  er dan ook verstandig aan om zich door een deskundige te laten voorlichten om een en ander voor het stiefkind adequaat te kunnen regelen.

Indien u van mening bent dat bovenstaande situatie op u van toepassing is, dan adviseren wij u contact op te nemen met Su Casa Servicebureau.

Worden erfgenamen die in Nederland wonen benadeeld bij de heffing van Spaanse erfbelasting?

Opheffing ongelijke behandeling niet in Spanje residente erfgenamen

In Spanje maakte men vóór 1 januari 2015 onderscheid tussen erfgenamen die in Spanje resident waren en erfgenamen die in Spanje géén resident waren (en bijvoorbeeld in Nederland woonden). De erfgenamen zonder residentie in Spanje vielen onder het nationale Spaanse erfrecht en konden slechts een beroep doen op hele beperkte vrijstellingen. De in Spanje woonachtige erfgenamen vielen onder de belastingregels van de Comunidad Autónoma (provincie) waartoe zij behoorden en konden aanspraak maken op ruime vrijstellingen en kortingen.
Deze ongelijke behandeling is sinds 1 januari 2015 niet meer aan de orde. De Europese Commissie heeft deze kwestie aanhangig gemaakt bij het Europese Hof van Justitie en daarmee heeft zij een herziening van de Spaanse erfbelastingwetgeving afgedwongen.
Voortaan kunnen erfgenamen zonder residentie in Spanje ook een beroep doen op de belastingregeling van de betreffende Comunidad Autónoma indien dit voor hen gunstiger is dan de nationale Spaanse regeling. Verder kunnen zij onder voorwaarden de te veel betaalde erfbelasting uit de jaren vóór 2015 terugvorderen.

Indien u van mening bent dat bovenstaande situatie op u van toepassing is en u in aanmerking denkt te komen voor restitutie van te veel betaalde erfbelasting, neemt u dan contact op met Su Casa Servicebureau.

Hoe kun je voorkomen dat er dubbele erfbelasting wordt geheven?

Het Nederlandse Besluit voorkoming dubbele belasting

Nederland heeft met Spanje wel een verdrag ter voorkoming van dubbele belastingheffing voor wat betreft de inkomsten- en vermogensbelasting, maar NIET voor wat betreft de erfbelasting. Dat betekent dat Nederland en Spanje ieder zelf kunnen bepalen of er erfbelasting over (delen van) een internationale nalatenschap verschuldigd is en hoeveel. Soms kan het ontbreken van een dergelijk verdrag ertoe leiden dat erfgenamen zowel in Nederland als in Spanje erfbelasting verschuldigd zijn.
Dit zou het geval kunnen zijn indien de overledene in Nederland woonde en in Spanje een vakantiewoning bezat. De erfgenamen worden dan in Nederland aangeslagen voor de gehele nalatenschap en in Spanje voor de waarde van de vakantiewoning (volgens het situs-beginsel). Dit zou betekenen dat de waarde van de vakantiewoning dubbel wordt belast. Om dit te voorkomen kent Nederland het Besluit voorkoming dubbele belasting. Deze Nederlandse fiscale regeling verleent in zo’n geval een vermindering van de in Nederland verschuldigde erfbelasting.
In dit verband is het ook van belang te weten dat Nederland op dit moment nog steeds een zogenaamde woonplaatsfictie van 10 jaar kent. Hiertegen is weliswaar beroep aangetekend bij het Europese Hof van Justitie omdat deze woonplaatsfictie in strijd zou zijn met het vrije verkeer binnen de EU, maar een uitspraak hierover is op dit moment nog niet beschikbaar.
De woonplaatsfictie van 10 jaar houdt in dat de nalatenschap van een Nederlander die naar Spanje is geëmigreerd maar nog geen 10 jaar in Spanje woont, ook in Nederland wordt belast voor de erfbelasting. Aangezien hier sprake is van dubbele belastingheffing, kunnen erfgenamen ook in dit geval een beroep doen op het Besluit voorkoming dubbele belasting.

Hoef je in Spanje geen erfbelasting meer te betalen als de aangiftetermijn verjaard is?

Verjaring Spaanse erfbelasting

In Spanje dienen de nabestaanden of de executeur-testamentair binnen 6 maanden na overlijden van de erflater aangifte erfbelasting te doen, indien de overledene inwoner van Spanje is of daar bezittingen heeft.
Indien men deze aangiftetermijn overschrijdt, kan een boete van 25% worden opgelegd.
Na deze aangiftetermijn geldt een verjaringstermijn van 4 jaar. Indien de aangifte na 4,5 jaar wordt ingediend, is men geen erfbelasting (en boete) meer verschuldigd.
De verjaringstermijn wordt echter opgeschort als de Spaanse belastingdienst gedurende deze termijn van 4,5 jaar op enigerlei wijze in contact treedt met de erfgenamen over de nalatenschap. De termijn wordt dan vanaf het laatste contactmoment met vier jaar opgeschort. Ook als de nalatenschap gedeeltelijk is afgewikkeld en er erfbelasting is betaald over dit deel, kan de verjaringstermijn worden opgeschort.  Indien er alsnog bezittingen moeten worden verdeeld die nog niet eerder belast werden, wordt de verjaringstermijn met vier jaar opgeschort vanaf de datum dat de erfbelasting over het eerste gedeelte is voldaan.
Indien de Spaanse fiscus gedurende de verjaringstermijn van 4 jaar ontdekt dat men verzuimd heeft aangifte te doen en het vermoeden bestaat dat er fraude in het spel is, wordt er alsnog een aanslag erfbelasting opgelegd en volgt er een aanzienlijke boete.

Advies: neem voordat u besluit voor deze optie te kiezen contact op met Su Casa Servicebureau. Het kan u veel problemen en kosten besparen!

Hoe kan ik ervoor zorgen dat mijn kinderen te zijner tijd minder erfbelasting in Spanje hoeven te betalen?

Splitsing bloot eigendom en vruchtgebruik

Wie in Spanje een woning koopt of bezit, kan ervoor kiezen notarieel een opsplitsing te maken tussen het blote eigendom van de woning en het vruchtgebruik van de woning. Op deze manier kan men voorkomen dat de kinderen in de toekomst een fors bedrag aan erfbelasting moeten betalen over het Spaanse onroerend goed van hun overleden ouders. Als een echtpaar met kinderen voor deze opsplitsing zou kiezen, dan verkrijgen de kinderen juridisch het blote eigendom van de woning, terwijl het echtpaar levenslang het vruchtgebruik van de woning verkrijgt. Bij overlijden van de eerste echtgenoot is de langstlevende echtgenoot erfbelasting verschuldigd over de waarde van de helft van het vruchtgebruik. De kinderen zijn gezamenlijk erfbelasting verschuldigd over de waarde van het blote eigendom. Op het moment dat de langstlevende overlijdt, eindigt het vruchtgebruik en gaat het over op de kinderen. Aangezien het vruchtgebruik op dat moment automatisch overgaat op de kinderen, zijn zij geen erfbelasting over het vruchtgebruik van de woning verschuldigd. Wel zal bij deze overgang van het vruchtgebruik overdrachtsbelasting moeten worden betaald over dat gedeelte van de woningwaarde dat in vruchtgebruik was.

Het is ook mogelijk om samen met de kinderen een woning in Spanje te kopen en dezelfde opsplitsing in vruchtgebruik en bloot eigendom toe te passen. De aankoop van de woning kan door de kinderen worden gefinancierd door de koopsom van de ouders te lenen. De kinderen betalen jaarlijks rente over deze lening aan de ouders en ontvangen deze rente van de ouders weer terug in de vorm van een schenking.

In het bovenstaande is uitgegaan van een situatie van ouders en kinderen, maar deze constructie kan ook heel lucratief zijn voor familieleden in tweede of derde lijn of ongehuwd samenwonenden of partners van gelijk geslacht.

Aangezien het vruchtgebruik-testament vele varianten en toepassingen kent, is het belangrijk dat belangstellenden hun individuele situatie en wensen grondig bespreken met hun adviseur.

(Zie ook:  Hoe ziet de berekening van de Spaanse erfbelasting er bij een vruchtgebruik-testament uit?)

Hoe ziet de berekening van de Spaanse erfbelasting er bij een vruchtgebruik-testament uit?

Voorbeeldberekening Spaanse erfbelasting bij vruchtgebruik-testament

Casus:  een echtpaar is woonachtig in Nederland, evenals hun 3 kinderen, en is getrouwd in gemeenschap van goederen. Het echtpaar bezit een hypotheekvrije tweede woning in Spanje met een fiscale waarde van €  180.000. Het echtpaar heeft een Nederlands testament, met vruchtgebruik van de Spaanse woning voor de langstlevende en het blote eigendom voor de drie kinderen. Verder is er in het testament een keuze uitgebracht voor het Nederlands erfrecht.

In onderstaand rekenvoorbeeld is geen rekening gehouden met (eventuele) vrijstellingen, aangezien deze afhankelijk zijn van leeftijd, verwantschap en de juridisch-fiscale regelgeving van de betreffende Comunidad Autónoma. Ook wordt in dit rekenvoorbeeld uitgegaan van de landelijke percentages en tarieven, aangezien de percentages en tarieven per regio behoorlijk kunnen verschillen. Het gaat hier alleen om een fiscale indicatie die vergelijking met andere soorten testamenten mogelijk maakt.

Berekening:

Bij het overlijden van de eerste partner wordt allereerst de waarde van het vruchtgebruik bepaald. Als deze waarde op bijvoorbeeld 25% van de nalatenschap wordt gesteld (dit percentage is afhankelijk van de leeftijd van de jongste vruchtgebruiker) is de waarde van het vruchtgebruik  €  22.500 en van het blote eigendom  €  67.500. De erfenis van ieder kind is dan € 22.500.

Over het vruchtgebruik is aan erfbelasting verschuldigd:   € 1.290 +  (€  6.519 x 9,35%)  =  €  1.900

Over het blote eigendom is elk kind eveneens €  1.900 aan erfbelasting verschuldigd.

Bij het overlijden van de langstlevende partner erven de kinderen ieder 1/3 van  €  90.000  =  €  30.000. De verschuldigde erfbelasting hierover bedraagt per kind:  €  2.037  +  (€  6.032 x 10,20%)  =  €  2.652.

In totaal wordt er in Spanje aan erfbelasting afgedragen:

  • Bij eerste overlijden: €  900  +  (3 x  €  1.900)          €     7.600
  • Bij tweede overlijden:  3 x  €  652                            €     7.956
                                                                                      €   15.556

Vanuit het oogpunt van erfbelastingbesparing is een vruchtgebruik-testament bijzonder aantrekkelijk. De erfbelasting die betaald moet worden is bijna de helft minder dan bij de vererving via een langstlevende testament.  (Zie ook:  Hoe ziet de berekening van de Spaanse erfbelasting er uit bij een langstlevende-testament?)

Is een Nederlands langstlevende-testament wel zo geschikt in het geval men Spaans onroerend goed bezit?

Spaanse erfbelasting en het Nederlandse langstlevende-testament

In Nederland is een langstlevende-testament heel geschikt om de overblijvende partner optimaal te beschermen. Alle bezittingen uit de nalatenschap komen in dat geval toe aan de langstlevende partner, terwijl de kinderen hun erfdeel krijgen in de vorm van een vordering op de langstlevende ouder die pas bij zijn/haar overlijden opeisbaar wordt.
Indien echter Spaanse bezittingen deel uitmaken van de nalatenschap, is dit langstlevende-testament naar Nederlands model in fiscaal opzicht minder aantrekkelijk. De overblijvende partner is voor de Spaanse erfbelasting namelijk de enige verkrijger van de nalatenschap. De vorderingen van de kinderen op de langstlevende ouder worden fiscaal niet als een erfenis beschouwd, omdat zij geen daadwerkelijke Spaanse bezittingen erven. Dat betekent dat voor de langstlevende het erfbelastingtarief veel hoger wordt. Daarnaast wordt bij overlijden van de langstlevende ouder de vordering van de kinderen ook niet als schuld in mindering gebracht op de waarde van de nalatenschap. Ook voor de kinderen zal de Spaanse aanslag erfbelasting daarmee aanzienlijk hoger uitvallen vanwege een beduidend hoger belastingtarief en het missen van eerdere vrijstellingsfaciliteiten. Conclusie: aan de ene kant kan de overblijvende partner rekenen op bescherming via een langstlevende-testament, maar aan de andere kant krijgt men te maken met forse aanslagen Spaanse erfbelasting.
Om aan dit bezwaar tegemoet te komen, doet men er verstandig aan om het Nederlandse langstlevende-testament dusdanig aan te passen aan de juridische en fiscale regelgeving van de betreffende Comunidad Autónoma dat de aanslag Spaanse erfbelasting zo laag mogelijk uitvalt en de langstlevende toch op de bescherming kan rekenen waarvoor het langstlevende-testament bedoeld is. Dat hiervoor deskundige begeleiding vereist is, behoeft geen betoog.

Indien u van mening bent dat bovenstaande situatie op u van toepassing is, dan adviseren wij u contact op te nemen met Su Casa Servicebureau.

Hoe ziet de berekening van de Spaanse erfbelasting er bij een langstlevende-testament uit?

Voorbeeldberekening Spaanse erfbelasting bij een langstlevende-testament

Casus:  een echtpaar is woonachtig in Nederland, evenals hun 3 kinderen, en is getrouwd in gemeenschap van goederen. Het echtpaar bezit een hypotheekvrije tweede woning in Spanje met een fiscale waarde van €  180.000. Het echtpaar heeft een Nederlands langstlevende testament, met vererving van de gehele nalatenschap aan de langstlevende partner. Verder is er in het testament een keuze uitgebracht voor het Nederlands erfrecht. 

In onderstaand rekenvoorbeeld is geen rekening gehouden met (eventuele) vrijstellingen, aangezien deze afhankelijk zijn van leeftijd, verwantschap en de juridisch-fiscale regelgeving van de betreffende Comunidad Autónoma. Ook wordt in dit rekenvoorbeeld uitgegaan van de landelijke percentages en tarieven, aangezien de percentages en tarieven per regio behoorlijk kunnen verschillen.
Het gaat hier alleen om een fiscale indicatie die vergelijking met de verschuldigde erfbelasting bij andere soorten testamenten mogelijk maakt.

Berekening:

Bij het overlijden van de eerste partner wordt volgens Nederlands recht de Spaanse erfenis ter waarde van €  90.000 in zijn geheel nagelaten aan de langstlevende partner. De verschuldigde Spaanse erfbelasting hierover bedraagt:   €  9.166  +  (€  10.119 x 16,15%)  =  €  10.800

Bij het overlijden van de langstlevende partner erven de drie kinderen ieder €  60.000. De verschuldigde erfbelasting hierover bedraagt per kind:   €  5.704  +  (€  4.082 x 13,60%)  =  €  6.259

In totaal wordt er in Spanje aan erfbelasting afgedragen:

  • Bij eerste overlijden                                      €   10.800
  • Bij tweede overlijden: 3  x  €  259                €   18.777

                                                                                     €   29.577

Het langstlevende testament is  – voor wat de erfbelasting betreft –  een weinig aantrekkelijke testamentvorm. Indien men toch voor deze testamentvorm kiest, bijvoorbeeld in verband met de bescherming van de langstlevende, is overleg met een deskundige aan te bevelen om te bezien in hoeverre aanpassingen in het testament kunnen leiden tot een vermindering van de verschuldigde erfbelasting.

(Zie ook:  Is een Nederlands langstlevende-testament wel zo geschikt wanneer men Spaans onroerend goed bezit? en Hoe ziet de berekening van de Spaanse erfbelasting er uit bij een vruchtgebruik-testament?)